Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΟΥ ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ

Image

 

Ενας από τους γνωστότερους και πιο επιτυχημένους δίσκους του Μ.θεοδωράκη είναι το Ματχάουζεν σε στίχους του Ιάκωβου Καμπανέλλη.

Στον δίσκο αυτό υπάρχει το τραγούδι  «ο Αντώνης», που αναφέρεται σε πραγματικό και υπαρκτό πρόσωπο στο στρατόπεδο .

Οι στίχοι του τραγουδιού:

Εκεί στη σκάλα την πλατιά

στη σκάλα των δακρύων

στο Βίνερ Γκράμπεν το βαθύ

το λατομείο των θρήνων

 

Εβραίοι κι αντάρτες περπατούν

Εβραίοι κι αντάρτες πέφτουν,

βράχο στη ράχη κουβαλούν

βράχο σταυρό θανάτου.

 

Εκεί ο Αντώνης τη φωνή

φωνή, φωνή ακούει

ω καμαράντ, ω καμαράντ

βόηθα ν΄ ανέβω τη σκάλα.

 

Μα κει στη σκάλα την πλατιά

και των δακρύων τη σκάλα

τέτοια βοήθεια είναι βρισιά

τέτοια σπλαχνιά είν’ κατάρα.

 

Ο Εβραίος πέφτει στο σκαλί

και κοκκινίζει η σκάλα

κι εσύ λεβέντη μου έλα εδω

βράχο διπλό κουβάλα.

 

Παίρνω διπλό, παίρνω τριπλό

μένα με λένε Αντώνη

κι αν είσαι άντρας, έλα εδώ

στο μαρμαρένιο αλώνι.

Να πως το παρουσιάζει ο ίδιος ο Ι.Καμπανέλλης, κρατούμενος και αυτός στο συγκεκριμένο στρατόπεδο, στο βιβλίο του «Μαουτχάουζεν».

 

«Ηταν μετά το μεσημεριανό φαϊ. Οι Ες-Ες επικεφαλής των συνεργείων των τιμωρημένων είχανε ως εκείνη την ώρα «ξεκάνει» 17 Εβραίους και Ρώσους αιχμαλώτους πολέμου.

Μόλις κάποιος παραπατούσε τον σέρνανε στα συρματοπλέγματα του φράχτη. Εκεί ο Ες-Ες τον έχωνε ανάμεσα στο φράχτη και τον πυροβολούσε. Υστερα έγραφε σε ένα μπλοκ « Ο υπ’αρίθ. 137.566 κρατούμενος, αποπειραθείς να δραπετεύσει, εξετελέσθη επιτόπου».  Αυτή τη σημείωση την κρατούσε για την βραδυνή αναφορά. Εγραφε όμως άλλη μια και την καρφίτσωνε πάνω στον πεθαμένο  «Μόνο η πειθαρχία οδηγεί εις την ελευθερία».

Σ’ένα ανέβασμα της σκάλας του λατομείου, ένας Εβραίος άρχισε να παραπατά. Ο Αντώνης του έκανε νόημα να πλησιάσει. Ο Εβραίος πλησίασε κι ο Αντώνης κράτησε το δικό του αγκωνάρι με το δεξιό και με τ’αριστερό σήκωσε το αγκωνάρι του Εβραίου.  Ομως αυτό έγινε στη μέση της σκάλας. Εμενε ακόμα πολύ ανέβασμα. Ο Ες-Ες τους είδε και τους χώρισε. Διέταξε τον Εβραίο να τρέξει. Αυτός  ανέβηκε λίγα σκαλοπάτια, ύστερα άφησε την πέτρα να πέσει και γονάτισε στο σκαλί.  Ο Ες-Ες πλησίασε και του είπε να ανοίξει το στόμα. Ο Εβραίος άνοιξε το στόμα. Ο Ες-Ες έβγαλε το περίστροφο, το έχωσε στο στόμα του Εβραίου και πυροβόλησε.

Υστερα γύρισε προς τον Αντώνη και στύλωσε τα μάτια επάνω του. Ο Αντώνης τον κύτταξε άφοβα. Υστερα πλησίασε τον νεκρό, φορτώθηκε και το δεύτερο αγκωνάρι και συνέχισε να ανεβαίνει την σκάλα. Ο Ες-Ες πάγωσε. Δεν είπε τίποτε. Δεν έκανε τίποτε. Οταν όμως ξαναγύρισαν στο λατομείο για να ξαναφορτωθούν αγκωνάρια φώναξε τον Αντώνη να πάει κοντά. Αρχισε να βολταρίζει σαν μανιακός ανάμεσα στις πέτρες και να ψάχνει. Βρήκε ένα γκωνάρι δπλό από τ’άλλα, τό’δειξε στον Αντώνη και του είπε ¨Αυτό είναι το δικό σου». Ο Αντώνης κύτταξε το αγκωνάρι, ύστερα τον Ες-Ες, ύστερα τα σκόρπια αγκωνάρια γύρω του. Ολοι οι άλλοι κάνανε πως δεν βλέπανε, πως δεν ακούγανε. Στο Μαουτχχάουζεν το ένας για όλους και όλοι για έναν, ήταν νόμος. Τρέμανε για το τι θα έβγαινε από τούτο το μπλέξιμο. Αυτός ο Ελληνας το πήγαινε φιρί-φιρί. Ο Ες-Ες είχε κι’όλας βγάλει το περίστροφό του από τν θήκη, τό’τριβε νευρικά στο πσντελόνι του και ετοιμάζονταν. Ο Αντώνης σταμάτησε μπροστά σ’ένα αγκωνάρι ακόμα πιο μεγάλο από εκείνο που του διάλεξε ο Ες-Ες.

«Αυτό είναι το δικό μου», είπε και το φορτώθηκε.

Σ’όλους τους δρόμους που κάνανε ως το βράδυ, ώσπου σήμανε η ώρα για μέσα ο Αντώνης διάλεγε και φορτωνόταν τα πιο βαριά αγκωνάρια.

Το ίδιο βράδυ το στρατόπεδο απ’άκρη σ’άκρη μίλαγε για τον Ελληνα τον Αντώνη. Τέτοια νέα αναταράζανε το Μαουτχάουζεν. Ηταν μια κρυφή διανομή ελευθερίας.»

 

Advertisements

1 σχόλιο

  1. Μαρτίου 11, 2013 στις 7:14 μμ

    […] Στα ελληνικά η λέξη «σύντροφος», με τη σημασία που μας ενδιαφέρει, αποτελεί μεταφραστικό δάνειο, μάλλον από το ιταλικό compagno, που προέρχεται από το υστερολατινικό companio κι αυτό από τα λατινικά cum (συν) και panis (ψωμί), δηλαδή αυτός με τον οποίο τρώμε μαζί ψωμί· στην ίδια λέξη ανάγεται και η δική μας ταπεινή κομπανία, αλλά και το αγγλικό company. Η ιταλική λέξη, μαζί με άλλες αντίστοιχές της εμφανίστηκαν με τη σημασία αυτή από τα μέσα του 19ου αιώνα όταν οι σοσιαλιστές της Ευρώπης αναζήτησαν μια προσηγορία περισσότερο εξισωτική αλλά και πιο οικεία από τα ταξικά monsieur, sir και τα λοιπά. Τα μέλη του συμβουλίου της (πρώτης) Διεθνούς Ένωσης των Εργαζομένων, στη δεκαετία του 1860, προτιμούσαν την προσηγορία «πολίτης», αλλά ήδη από τότε εμφανίζεται και το «σύντροφος» σε κείμενα ιδίως ιταλικά. Στα αγγλικά η αντίστοιχη λέξη είναι comrade, ομόρριζη με τη γαλλική camarade, που ανάγονται και οι δύο, μέσω ισπανικών, στο λατινικό camara, (και αυτό στο ελληνικό καμάρα). Είναι δηλαδή οι camarades αυτοί που μοιράζονται το ίδιο δωμάτιο, ιδίως τον ίδιο θάλαμο στο στρατό («καμαράντ» αλληλοαποκαλούνταν και οι κρατούμενοι στα ναζιστικά στρατόπεδα, θα το θυμάστε ίσως από τους στίχους του Καμπανέλλη στο Μαουτχάουζεν του Μίκη -εδώ το τραγούδι “Ο Αντώνης” και εδώ η ιστορία για τη γέννησή του). […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: